1. [THÔNG BÁO] TẤT CẢ NHỮNG BÀI VIẾT ĐĂNG KHÔNG ĐÚNG CHUYÊN MỤC SẼ BỊ BAN NIK VÀ XÓA TOÀN BỘ POST, CÁC BÀI VIẾT NẾU KHÔNG CÓ BOX PHÙ HỢP ĐỂ POST THÌ CÓ THỂ POST VÀO 2 CHUYÊN MỤC CUỐI DIỄN ĐÀN LÀ "BACKLINK FREE" VÀ "CÁC VẤN ĐỀ KHÁC"
    Dismiss Notice
  2. Dismiss Notice

Tìm hiểu chứng bệnh mất ngủ kinh niên

Thảo luận trong 'Backlink Free' bắt đầu bởi lela1239x, 22 Tháng năm 2015.

    Chia sẻ trang này

  1. lela1239x
    Offline

    lela1239x

    Bài viết:
    79
    Được thích:
    0
    Tìm hiểu chứng bệnh mất ngủ kinh niên


    Bệnh mất ngủ xảy ra rất thường xuyên ở mọi lứa tuổi. Những thống kê cho ta biết rằng có khoảng 1/3 chúng ta có triệu chứng giấc ngủ bị xáo trộn. Khoảng chừng 9% tới 15% người than phiền có triệu chứng buồn ngủ và mệt mỏi trong ngày vì thiếu ngủ.

    Thống kê bệnh nhân đi khám bác sĩ gia đình cho thấy rằng có tới 50% bệnh nhân bị mất ngủ vì nhiều lý do khác nhau. Tuy nhiên số bệnh nhân khai bệnh mất ngủ là nguyên nhân chính chỉ có chừng 1%. Như thế người bệnh mất ngủ thì nhiều nhưng được trị liệu đúng mức thì hiếm hoi. Sở dĩ như thế là vì người ta coi thường nguyên nhân mất ngủ, triệu chứng mất ngủ và hiểu sai lầm rằng mất ngủ là chuyện bình thường ở xã hội hiện đại. Người ta không hiểu rằng mất ngủ kinh niên sẽ là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh khác sau này.

    [​IMG]

    Thường gặp ở những lứa tuổi nào?

    Nguyên do mất (thiếu) ngủở trẻ vị thành niên là do học hành căng thẳng, thức khuya vào mạng Internet để“chat” với bạn bè hoặc do lạm dụng xì ke ma túy hay rượu chè. Mất ngủở tuổi trung niên do căng thẳng trong sở làm, buồn phiền chuyện gia đình hay do bệnh tật và thuốc men gây ra. Phụ nữở thời kỳ mãn kinh thường hay mất ngủ. Cũng có người bị mất ngủ vào lúc trước khi có kinh, những người đó thường hay bị chứng Pre-menstrual Dysphoric disorder (cau có trước khi có kinh do xáo trộn estrogen). Mất ngủở người cao niên thường do cấu trúc giấc ngủ bị tuổi già thay đổi, bịđau nhức, bị trầm cảm và bị bệnh lẫn Alzheimer.


    Phân loại bệnh mất ngủ như thế nào?

    Bệnh mất ngủđược phân loại ra 3 nhóm: mất ngủ ngắn hạn (transient insomnia) xảy ra vài đêm trong tuần và sau đó bệnh nhân ngủ lại bình thường, mất ngủ từng chập (intermittent insomnia) cũng như mất ngủ ngắn hạn nhưng xảy ra từng hồi, và mất ngủ kinh niên (chronic insomnia) là triệu chứng mất ngủ xảy ra hầu như hàng đêm và kéo dài hơn một tháng.

    Bệnh mất ngủ còn được phân loại thành bệnh mất ngủ chính (primary insomnia) và bệnh mất ngủ phụ (secondary insomnia) cũng được gọi là bệnh mất ngủ do bệnh khác gây ra.

    Ngoài ra còn có những phân loại dựa trên thời gian mà triệu chứng mất ngủ xảy ra: mất ngủđầu đêm (early insomnia), bệnh nhân không dỗ giấc ngủđược sau hơn 30 phút; mất ngủ giữa đêm (middle insomnia): bệnh nhân không giữđược giấc ngủ, ngủ không sâu, thường hay thức giấc nhiều chập trong đêm; mất ngủ trễ (late insomnia): bệnh nhân thức rất sớm và không ngủ trở lại được.

    Hiện nay, các khoa học gia không dựa trên tổng số giờ ngủđể chẩn bệnh mất ngủ. Thí dụ như có người nào đó ngủ một đêm chỉ cần 4 tới 5 tiếng mà thức dậy cảm thấy đã ngủđủ, nguyên ngày không mệt thì không mắc phải bệnh mất ngủ.


    Cấu trúc của giấc ngủ như thế nào?

    Muốn hiểu tại sao bệnh mất ngủ có tầm quan trọng ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, ta thử tìm hiểu cấu trúc của giấc ngủ (sleep architecture).

    Giấc ngủđược chia làm 2 phần chính là giấc ngủ REM và giấc ngủ non-REM. REM viết tắt cho “Rapid Eyes Movements”. Giấc ngủ REM thường xảy ra khi ta mơ, lúc đó mắt người ngủđảo qua đảo lại như thể họđang theo dõi một diễn biến xảy ra trước mặt. Khi ta di vào giấc ngủ REM thì các bắp thịt tay chân bị tê liệt không nhúc nhích được. Sở dĩ thiên nhiên cấu tạo não bộ ta như thế làđể bảo vệ giấc ngủ, không cho ta cửđộng khi nằm mơ thấy những cảnh bạo động. Hầu hết những giấc mơ vàác mộng xảy ra vào giai đoạn REM này. Giấc mơ giúp ta giải tỏa những căng thẳng tình cảm, cảm thấy thoải mái khi tỉnh ngủ. Khi ta mất ngủ kinh niên thì những ứđọng của tình cảm căng thẳng sẽ dễ tạo ra những bệnh tâm thần như lo âu quáđộ (generalized anxiety disorder) hay trầm cảm (major depression).

    Giấc ngủ non-REM thìđược chia làm 4 giai đoạn (stage). Giai đoạn 1 và 2 là giấc ngủ nông cạn không tạo được sự sảng khoái, đây là giai đoạn ta mới ngủ, tuy mắt nhắm nhưng ta còn nghe biết hoàn cảnh chung quanh. Khi đi vào giai đoạn 3 và 4 thì ta ngủ say hơn, nếu có ai gọi ta thức dậy vào giai đoạn này thì phải đợi một thời gian ta mới thức tỉnh hoàn toàn. Giai đoạn 3 và 4 hết sức cần thiết cho cơ thể tái tạo năng lực vàđiều hòa các chất nội tiết (hormones) trong cơ thể ta.

    Cấu trúc bình thường của giấc ngủ là người ngủ từ từđi vào giai đoạn 1 đến 4 của non-REM và sau đó kèm theo REM. Mỗi chu kỳ như vậy xảy ra độ 90 đến 110 phút và lập đi lập lại 4 đến 6 lần mỗi đêm. Khi gần sáng thì giấc ngủ non-REM giảm và REM tăng lên để chuẩn bị cho cơ thể hoạt động trong một ngày mới. Những gì làm xáo trộn chu kỳ giấc ngủ có thể gây ra bệnh mất ngủ, khó ngủ.


    Những xáo trộn của cấu trúc giấc ngủ

    Trẻ vị thành niên mới lớn do kích thích tố mất quân bình thường hay có triệu chứng “ma đè”. Người ngủ nằm mơ thấy ác mộng, lúc thức dậy người không cựa quậy được nên rất sợ hãi tưởng như có ai đè nặng lên thân mình. Thật ra lúc đó các bắp thịt bị tê liệt do giấc ngủ REM tạo ra. Khi thức giấc quá nhanh thì bắp thịt chưa trở lại bình thường nên ta tưởng như có ma đè. Ngược lại, ở một số bệnh tâm thần lo âu (anxiety disorders) thì sự tê liệt đóđôi khi không xảy ra lúc bệnh nhân cóác mộng. Nhiều bệnh nhân trong lúc cóác mộng quơ tay đánh hay đạp người ngủ chung với mình. Một số người khác thì có mộng du. Mặc dùđang ngủ nhưng họđi đứng, ăn uống như người đang thức. Những hành động đó họ hoàn toàn không nhớ khi tỉnh dậy. Trường hợp “ma đè” đa số tự nó hết, những trường hợp còn lại cần phải được chữa trị.

    Sau đây là những yếu tố làm xáo trộn cấu trúc giấc ngủ. Nói về phần tinh thần thì lo âu là thủ phạm chính gây ra bệnh mất ngủ. Lo âu là danh từ chung dùng chỉ tất cả những buồn phiền, hờn giận, ham muốn, nhớ nhung, tiếc rẻ, ... mà người mất ngủôn lại trong đầu, chớ không chỉ hạn chếở tình cảm lo lắng. Những hóa chất như caffeine (trà, nước ngọt, cà phê), nicotine (hút thuốc vào đêm), rượu, thuốc uống trị bệnh (như các loại thuốc chống nghẹt mũi, thuốc giảm đau có chứa caffeine, ...) đều có thể gây ra bệnh mất ngủ. Nhiều người uống rượu để tự trị bệnh mất ngủ. Thật ra, uống rượu nhiều làm xáo trộn cơ cấu giấc ngủ khiến người nghiện rượu không có giấc ngủ sâu (giai đoạn 3 và 4). Khi ta không đi vào giấc ngủ sâu được thì sự bực bội lo âu lại càng nhiều hơn, lâu ngày sẽđưa đến các bệnh tâm thần như trầm cảm (depression).


    Ảnh hưởng của bệnh mất ngủ

    Những công trình nghiên cứu gần đây cho ta biết rằng bệnh mất ngủ thường đi đôi với những bệnh tâm thần lẫn thể xác. Trong 2 năm theo dõi bệnh nhân, các bác sĩ đã nhận thấy rằng những bệnh sau đây thường hay đi đôi với bệnh mất ngủ. Bệnh trầm cảm có khả năng odd ratio (OR) cao nhứt là 8.2, kếđó là bệnh suy tim (congestive heart disease) với OR là 2.5, bệnh loét bao tử (OR = 1.8) và bệnh tắc phổi kinh niên (COPD) với OR = 1.5. Ngoài ra, các khoa học gia tìm thấy rằng bệnh mất ngủ kinh niên làm thay đổi hệ thống miễn nhiễm. Trong 24 giờ, chất cortisol trong nước tiểu người bị mất ngủ kinh niên có tỷ lệ thuận với thời gian mất ngủ. Chất norepinephrine cũng tăng theo tỷ lệ thuận ở những người không đi vào giấc ngủ sâu được (giai đoạn 3 và 4). Những chất này ở liều lượng cao có thể gây ra nhiều bệnh tật. Thêm nữa, chất kích thích tố sinh trưởng (growth hormone) chỉ tìm thấy được ở thiểu số (3/15) những người bị mất ngủ kinh niên. Chất này cần thiết để giúp các tế bào phục hồi. Một nghiên cứu khác nữa cho thấy rằng chất Interleukin-6 và Tumor necrosis factor gia tăng làm cơ thể mệt mỏi và cũng có thể tạo ra nhiều đau nhức. Nói tóm lại mất ngủ kinh niên tạo ra nhiều độc tố trong cơ thể ta và làm giảm những chất giúp cơ thể hồi phục.


    Giấc ngủ và não bộ

    Dân gian khi nói đến ngủ thì người ta thường nghĩđến con mắt. Khi buồn ngủ thì mí mắt nặng trĩu.

    Thật sự, không phải mắt mà chính não bộđóng vai trò rất quan trọng trong giấc ngủ. Trong não bộ ta có một nhóm tế bào thần kinh gọi là suprachiasmatic nucleus (SCN) điều khiển nhịp điệu của thức và ngủ, còn gọi là nhịp circadian (circadian rhythm). Nhịp thức ngủ này liên hệđến cường độánh sáng bên ngoài, nó là một dạng đồng hồ sinh học. Khi trời sáng thì SCN tiết ra ít chất melatonin, khi chiều tối thì melatonin được tiết ra nhiều hơn. Chất này giúp ta đi vào giấc ngủ dễ dàng bằng cách giảm cyclic AMP (cAMP). Khi cAMP ít đi thì sự hoạt động cơ thể giảm xuống và chậm lại khiến ta ngủ dễ hơn. Khoảng 9 - 10 giờ tối là lúc melatonin tiết ra nhiều nhứt tạo nên sức tải tối đa của giấc ngủ (maximum sleep load). Nếu ta gượng lại giấc ngủ, làm công việc nào đó cho đến khuya, càng gần sáng thì sức tải giấc ngủ càng giảm và ta càng khó ngủ. Thức trễ một thời gian lâu, ta sẽ làm xáo trộn đồng hồ sinh học trong cơ thể và tạo ra bệnh mất ngủ.
     
>

Chia sẻ trang này